Page 227 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

yapanların, arındırma ve/veya bertaraf işletmecilerinin yükümlülükleri yönetmelik ile belirlen-
miştir. Poliklorlu Bifenil ve Poliklorlu Terfenillerin (PCB/PCT), kullanılmış PCB ve PCB içeren ekip-
manların arındırılmasını veya bertarafını sağlanması zorunludur. PCB’ler bozunmaya karşı olduk-
ça dirençli kimyasallar olması nedeniyle çevrede uzun süre kalma eğilimi göstermekte olan atık
türleridir. Çevre ve insan sağlığına olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Bu tür atıkların taşınma-
sı esnasında PCB ile kirlenmiş her türlü malzemenin tehlikeli atık kapsamında işlemleri yürütülür
ve bertarafı sağlanır. PCB’lerin yönetiminden kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi
için yapılan harcamalar “kirleten öder” prensibine göre kirliliğe neden olan gerçek veya tüzel
kişiler tarafından karşılanır. PCB içeren madde ve ekipmanları elinde bulunduranlar, ÇŞİDB PCB
envanterine kayıt ettirmekle yükümlüdür. Kullanılmış PCB ve PCB içeren madde ve ekipmanların
2025 yılı sonuna kadar arındırılması veya bertarafının sağlanması zorunludur.

Ç.9. Ömrünü Tamamlamış Lastikler (ÖTL)

Ülkemizde oluşan ömrünü tamamlamış lastiklerin yönetimine ilişkin esaslar Ömrünü Tamamla-
mış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yürütülmektedir. Faydalı ömrünü tamamladığı
belirlenerek araçtan sökülen orijinal veya kaplanmış, bir daha araç üzerinde lastik olarak kullanı-
lamayacak durumda olan ve üretim esnasında ortaya çıkan ıskarta lastikler ömrünü tamamla-
mış lastik olarak tanımlanmakta olup, geri kazanılması gerekmektedir.

Ömrünü tamamlamış lastiklerin vadi veya çukurlarda dolgu malzemesi olarak kullanılması, katı
atık depolama tesislerine kabulü ve depolanması, ısınmada kullanılması, gösteri ve benzeri fiilleri
kapsayacak şekilde yakılması yasaktır. Ömrünü tamamlamış lastiklerin geri kazanımının sağlan-
ması esastır.

Ülkemizde sıfır atık yaklaşımı ve döngüsel ekonomi prensibi ile ömrünü tamamlamış lastikle-
rin çevre ile uyumlu yönetiminin sağlanması amacıyla üretici sorumluluğu kapsamında zorunlu
kılınan üretici ve ithalatçı firmalar kendi atık yönetim planını oluşturarak topladıkları atıkların
lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilmesini sağlamakla yükümlüdürler.

Ülkemiz çapında yetkili taşıyıcılar vasıtasıyla toplanan ömrünü tamamlamış lastiklerin öncelikli
olarak malzeme geri kazanım tesislerinde, fiziksel kırma yöntemi ile kauçuk granül, çelik tel ve
tekstil parçacıkları elde edilmekte olup, kauçuk granüller rejenere kauçuk, ayakkabı ve ayakkabı
tabanı, spor ve oyun sahaları, mobilya parçaları, yer kaplama malzemelerinde kullanılmaktadır.
Malzeme geri kazanım tesislerinde işlenemeyen ömrünü tamamlamış lastikler ise enerji geri ka-
zanımı amacı ile ek yakıt olarak kullanmak üzere çimento fabrikalarına gönderilmektedir.

Ömrünü tamamlamış lastiklerin geri kazanımı ile işlenmesi sonucu pirolitik yağ ve karbon siyahı
gibi hammaddeler elde edilmesi nedeniyle önemli bir hammadde ve enerji kaynağı haline gel-
miştir. Son dönemlerde ülkemizde ömrünü tamamlamış lastiklerin geri kazanımını sağlayacak
malzeme geri kazanım tesisleri ve piroliz tesislerinde artış yaşanması sonucu ülkemizde topla-
nan ÖTL miktarı tesislerin mevcut atık işleme kapasitelerinin çok altında kalmaktadır. Bu nedenle
ilerleyen dönemlerde ömrünü tamamlamış lastiklerde daha etkin bir toplama sistemi kurularak
toplama miktarlarının arttırılması hedeflenmektedir.

Ömrünü tamamlamış lastik verisi, atık üreticilerinin ÇŞİDB Atık Beyan Sistemine (TABS) gerçek-
leştirdikleri beyanlardan oluşmakta olup, beyan yılında atık üreticisinin tesiste oluşan ve geri
kazanım/bertaraf amacıyla atık işleme tesisine gönderilen atık verisini içermektedir.

226