Page 225 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde atık pillerin toplanması için piyasaya sü-
rülen pil miktarına karşılık gelen bir oranda atık pillerin toplanması olarak tanımlanan kota uy-
gulaması getirilmiştir. Uygulama ile yıllara göre değişen oranlarda olmak üzere 5 yıllık dönem
için I. grup piller (Nikel kadmiyum ve cıva oksit piller haricindeki piller) için % 15 den başlayan ve
beşinci yılsonunda (2010 yılı için) %40 ile sonuçlanan, II. Grup piller için (Nikel kadmiyum ve cıva
oksit piller) %25 den başlayan ve beşinci yıl sonunda (2010 yılı için) %80 ile sonuçlanan topla-
ma oranları belirlenmiştir. Toplama oranları devamı yıllarda ise ÇŞİDB’nın belirleyeceği oranlarda
uygulanır.
Atık akümülatörlerin geri kazanılmak üzere üreticiye geri dönmesini sağlamak amacıyla, üreti-
ciler akümülatörlerinin satışında depozito uygulamak zorundadır. Bu doğrultuda, Yönetmeliğin
29’uncu maddesi gereği “Depozito uygulamasına tabi olan atık akümülatörlerin bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ilk yıl %70, ikinci yıl %80, üçüncü yıl %90 oranından az olma-
yacak şekilde toplanarak geri kazanılması, bertaraf edilmesi ve bunlara ilişkin belgelerin her yıl
depozito müracaatlarıyla birlikte Bakanlığa sunulması zorunludur.” hükümleri ile kota ve depo-
zito oranları belirlenmiştir.

Bu kapsamda, pil ve akümülatörler ile bunların atıklarının yönetimine yönelik ulusal ölçekli stra-
teji ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında Atık Yönetimi Yönetmeliği 18’inci mad-
desinde yer alan genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8’inci
maddesinde yer alan kirleten öder ilkesi gereğince, Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamın-
da pil ve akümülatör üreticileri/yetkilendirilmiş kuruluşlar, piyasaya sürenler ve tedarikçiler ile
satış noktaları ve ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılarak atık yönetiminin sağ-
lanmaktadır.

Ülkemiz 2053 Net Sıfır ve Yeşil Dönüşüm hedefleri de dikkate alınarak, elektrikli araç bataryası
dâhil olmak üzere her türlü batarya türünün tasarımından atık haline gelene kadar yaşam dön-
güsünün tamamını ilgilendirecek zorunluluklar getiren (Dijital Pasaport, Geri Kazanılmış İçerik
Kullanım Zorunluluğu vb.) ve batarya/atık bataryaların yönetimini sağlayan 2023/1542/EU sayılı
AB Tüzüğünün ulusal mevzuatımıza aktarılmasına ilişkin ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile bir-
likte ÇŞİDB’nca ortak çalışmalara başlanılmıştır.

Diğer yandan, elektrikli araç bataryalarının içerdiği malzemeler, civa, kadmiyum, lityum, nikel,
diğer ağır metaller, yanıcı ve patlayıcı kimyasallar nedeniyle çevreye zararlı toksinleri içerebil-
mektedir. Elektrikli araç bataryalarının doğru yönetilerek (taşıma, geçici depolama gibi şartların
belirlenerek) geri dönüştürülmesi, bu toksinlerin doğaya salınmasını önleyebilir ve kaynakların
yeniden kullanımını mümkün kılabilir. Toplam atık pil ve akü verisi, atık üreticilerinin ÇŞİDB Atık
Beyan Sistemine (TABS) gerçekleştirdikleri beyanlardan oluşmakta olup, beyan yılında atık üre-
ticisinin tesiste oluşan ve geri kazanım/bertaraf amacıyla atık işleme tesisine gönderilen atık ve-
risini içermektedir.

Çizelge 78 2019-2021 Yılları Arası Toplam Atık Pil Ve Akü Miktarı (ton) (ÇŞİDB, Atık İstatistik Bülteni, 2021)

2019 2020 2021
Toplam Atık Pil ve Akü Miktarı (ton) 32.230 32.601 33.872

224