Page 166 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

C.1.3.1.4. Deniz Kazaları Sonucunda Oluşan Kirliliğe Yönelik Risk Yönetimi ve Acil Müdahale

Denizlerimizin ve çevresinin kirliliğinin önlenmesi amacıyla ülkemiz; bölgesel ve uluslararası
sözleşmelere taraftır. Bu kapsamda, gerek taraf olduğumuz sözleşmelerin gereklerini yerine ge-
tirmek gerekse de denizlerimizin petrol ve diğer zararlı maddelerle kirlenmesinin önlenmesinin
sağlanması amacıyla, “5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenme-
sinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun” (11 Mart 2005) ve
Kanunun Uygulama Yönetmeliği (21 Ekim 2006) yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu mevzuat ile, denizlerimizin ve çevresinin kirlenme tehlikesini ortadan kaldırmak
veya kirlenmeyi azaltmak, sınırlamak ve gidermek üzere uygulanacak müdahale ve hazırlıklı
olma esasları, olay sonucu ortaya çıkan zararların tespit ve tazmin esasları ile mevzuat kapsa-
mındaki kamu kurum/kuruluşlarının görev, yetki ve sorumlulukları net olarak tanımlanmıştır.

Kanun kapsamında kıyı tesislerine ait acil müdahale planlarının onay işlemleri 2009 yılında baş-
lamış olup, 2023 yılında 57 tesis olmak üzere toplam 377 kıyı tesisinin risk değerlendirmesi ve
Acil Müdahale Planı ÇŞİDB tarafından onaylanmıştır.

Grafik 30 Acil Müdahale Planı Onaylanan Tesis Sayısı (ÇŞİDB, 2024)
400 364 365 366 375 377
350 325 346
300 276 286 295
250 216 227
200
150
100
50
0
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Diğer taraftan; 5312 Sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği kapsamında Risk Değerlendirmesi ve
Acil Müdahale Planı hazırlamakla yükümlü kıyı tesislerinin deniz kirliliğine etkili müdahale et-
mesi için çevresel risklerin belirlenmesi ve kıyı tesislerinin sınıflandırılması ile tüm kıyılarımızda
kirlenme olayına hazırlıklı olma, müdahalenin planlanması, müdahale, atıkların toplanması ve
bertarafı ile kirlenen alanların rehabilitasyonu faaliyetlerinin düzenlenmesi, zararların tazmini
ve işbirliği esaslarını içerecek şekilde müdahale planlamasının güncellenmesi amacıyla ÇŞİDB
tarafından “Deniz Kirliliği Olaylarında Müdahalenin Planlanması Projesi (2022-2024)” yürütül-
mektedir.

Bunun yanı sıra; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından “Acil Müdahale Merkezlerinin Oluştu-
rulması ve Denizlerimizde Mevcut Durumun Tespiti Projesi” kapsamında tüm ülkemiz kıyılarına
hakim olacak şekilde deniz kirliliğine karşı acil müdahale istasyonlarının kurulması ve bir mer-
kezden koordine edilmesi amaçlanmış ve gemi trafiği açısından en riskli bölge olan Marmara
Denizi’nin kuzey batısında yer alan ve geniş lojistik imkanlara sahip Tekirdağ’da Avrupa’nın en
büyük Acil Müdahale Merkezi olan Ulusal Deniz Emniyeti Başkanlığı (UDEB) Tekirdağ’da kurul-
muştur.
UDEB, deniz yetki alanlarımızda personel, ekipman, donanım, yazılım ve gerekli tüm altyapı im-
kanları ile deniz emniyetinin teminine ilişkin her türlü hazırlıklı olma, planlama, koordinasyon,

165