Page 242 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

Ülkemizde de üretilen, ithal edilen kimyasalların miktarı, tehlike özellikleri, kullanım alanları ve
risk iletişimleri ile ilgili olarak, güvenlik bilgi formları ile tüketiciler/profesyonel kullanıcılar ve
üretici/ithalatçılar arasında risk iletişimi sağlanmış ve insan sağlığı ve çevreye olabilecek olumsuz
etkileri en aza indirilmiştir. Kimyasal madde imalatçıları ve ithalatçıları, güvenlik bilgi formlarını
web-tabanlı yazılımlar üzerinden ÇŞİDB’na iletmektedirler.

Mevcut durumda; 23.06.2017 tarihli ve 30105 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik” çerçevesinde;
Piyasaya arz edilen zararlı maddelerin ve karışımların insan sağlığı ve çevrenin olumsuz etkile-
rinden korunması amacıyla hazırlanan, 79068 Güvenlik Bilgi Formaları(GBF) Bakanlık Sistemine
yüklenerek kayıt altına alınmaktadır.

D.1. Kimyasalların Kaydı

Ülkemizde kimyasalların etkin yönetiminin sağlanabilmesi için 2002’den bu yana Avrupa Birliği
(AB) kimyasallar mevzuatına uyum çalışmaları sürdürülmektedir. Bu kapsamda, dünyada kim-
yasalların yönetimi alanında en kapsamlı ve teknik mevzuat olan 1907/2006/EC sayılı REACH
Tüzüğü, ülkemizde 2017’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilme-
si, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK Yönetmeliği) ile uygulanmaya başlamıştır.
Bu yönetmeliğe göre ülkemizde yılda 1 ton veya üzerinde imal/ithal edilen bütün kimyasalların
firmalar tarafından ÇŞİDB’na kaydettirilmesi gerekmektedir. 2021 yılında başlayan kayıt süreci
halen devam etmektedir.

Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik kapsamında
2023 yılı sonuna kadar tamamlanması gereken kayıtlar için yüksek veri maliyetleri, kimyasallar
sektörü yapısal sorunları nedeniyle sektörün ve diğer kurumların tamamının talebi ve mutaba-
katı ile yönetmelikte değişiklik yapılmış ve kademeli bir şekilde tonaj bandı esası getirilmiştir. Bu
kapsamda 2026 – 2028- 2030 yılları sonuna kadar kademeli kayıt süreci uygulamasına geçilmiş-
tir. Belirlenen, tarihlerin sonu itibari ile 1 ton ve üzeri miktarda imal/ithal edilen ve kayıt numarası
olmayan kimyasallar piyasaya arz edilemeyecektir. Sürecin etkin ilerlemesine ilişkin olarak sana-
yiciler ve kamu kurumları ile istişareler gerçekleştirilmiş, konuya ilişkin ‘Usul ve Esaslar’ın hazır-
lanması konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Usul ve Esasların 2024 yılı içerisinde yayınlanması
planlanmaktadır.

Kimyasal kayıt dosyalarını hazırlayan Kimyasal Değerlendirme Uzmanlarına (KDU) yönelik ola-
rak, şu ana kadar, ÇŞİDB tarafından 51 adet Eğitim Kuruluşu onaylanmış, 7 adet KDU Belgelendir-
me Kuruluşu da ÇŞİDB onayı akabinde Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından akredite
olmuştur, halihazırda yaklaşık 1.600 adet sertifikalı KDU bulunmaktadır.

D.2. Kimyasalların İzne Tabi Tutulması ve Kısıtlanması/Yasaklanması

Kayıt dosyaları ile toplanan fiziko-kimyasal, toksikolojik ve eko-toksikojik bilgiler, kullanım alan-
ları vb. bilgiler ışığında ülkemiz piyasasında yer alan kimyasallardan, insan sağlığı ve çevre için risk
teşkil eden ve riskleri kontrol altına alınamayanlar tespit edilecektir. Çevremiz için tehdit unsuru
olan bu yüksek önem arz eden kimyasallarla ilgili, risk değerlendirme ve sosyo-ekonomik ana-

241