Page 302 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

Proje ile amaç; ilgili tüm paydaşların ATD’ye ilişkin farkındalığı ve kapasitesini artırmak, karar ve-
ricilere yol gösterici nitelikte bir Karar Destek Sistemi (KDS) hazırlamak, saha uygulamaları yap-
mak ve nihai sonuçları ülke düzeyinde yaygınlaştırmanın yanı sıra diğer ülkelere de bu anlamda
teknik ve uygulamada örnek olmaktır. Proje’nin en önemli çıktılarından biri olan ATD Karar Des-
tek Sistemi oluşturulmuş olup, aktif olarak kullanılmaktadır.

Karar Destek Sistemi (KDS), Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (BMÇMS)’nin
odak noktalığını yürüten Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü ve Birleşmiş Millet-
ler Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) işbirliğinde yürütülen “Arazi Tahribatının Dengelenmesi, Yukarı
Sakarya Havza Projesi” kapsamında geliştirilmiştir.

Gönüllü ATD hedeflerini gerçekleştirmek üzere mevcut durumun ortaya koymak amacıyla kuru-
lan bu sistem karar vericilerin entegre edilmiş veri ve modellerle doğru ve etkin karar almalarına
imkan sağlayan, Google Earth Engine tabanlı olup açık kaynak kodlu bir sistemdir. ATD’nin za-
man içerisindeki değişikliklerin tespitinde ve ATD hedeflerine yönelik kaydedilen gelişmenin ra-
porlanmasında, BMÇMS Sekreteryası tarafından 3 temel kriter belirlenmiştir. Bunlar: arazi örtüsü,
arazi üretkenlik dinamiği ve toprak organik karbonudur.

Üç yönlü etkileşimler, bozulmanın ayrıntılı bir şekilde anlaşılmasını sağlar ve acil müdahale ge-
rektiren alanların belirlenmesine yardımcı olur. ATD metodolojisinde kullanılan “biri hariç, hepsi
hariç” yaklaşımı, göstergelerden herhangi birinin bozulma göstermesi durumunda tüm alanın
bozulmuş olarak kabul edildiğini varsaymaktadır.

Arazi Tahribatının Dengelenmesi için benimsenen ATD Müdahale Hiyerarşisi üzerine inşa edilen
Sistem, çok çeşitli girdilerin yorumlanması için çok yönlü bir platform sağlar. Bu girdiler, arazi
kullanımı değişikliği, toprak organik karbonu, arazi verimlilik endeksi, Türkiye’ye özgü erozyon
verileri ve çölleşmeye karşı hassasiyet haritaları gibi çeşitli faktörleri kapsamaktadır. Sistem, çe-
şitli etkileşimli özellikler aracılığıyla kapsamlı analize olanak sağlar.

Bu sistem karar vericilere ATD göstergeleri ve alt bileşenler çerçevesinde hangi alanlarda önlem
alınması gerektiğini, hangi alanların durağan ya da iyileşiyor durumda olduğunu ve arazi örtüleri
arasındaki geçişleri göstermektedir.

Sistem çıktıları ile Arazi Tahribatının Dengelenmesi Karar Destek Sistemi İl İstatistikleri ve Sür-
dürülebilir Arazi Yönetimi Yaklaşımları ve Uygulamaları” dokümanı hazırlanarak, il bazında arazi
tahribatı açısından hassas, korunması gereken alanlar ile restorasyon ve rehabilitasyon çalışma-
larıyla onarılması gereken alanlar belirlenmiştir.

Toprak Organik Karbon (TOK) Stoklarının İzlenmesi Projesi: Toprak Organik Karbonu (TOK); ara-
zi tahribatının dengelenmesi, ülke topraklarının sürdürülebilir kullanımı ve iklim değişikliğinin
yarattığı olumsuz etkilerinin azaltılması ve/veya giderilmesi açısından son derece önemli ve et-
kin bir göstergedir. Ulusal ölçekte TOK stoklarının düşük, yeterli veya yüksek olduğu arazi kulla-
nım türlerinin belirlenmesi ve konumlarının haritalanması ulusal arazi kullanım politikalarının
geliştirilmesi için de gereklidir.

Bu bağlamda, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü (ÇEMGM) ve TÜBİTAK- Bilişim
ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (BİLGEM)-Yazılım Teknolojileri Araştırma
Enstitüsü (YTE) işbirliği ile yürütülen “Türkiye Toprak Organik Karbonu (KARBON) Projesi” so-
nucunda, yüksek çözünürlüklü ve çok ayrıntılı bir Türkiye Toprak Organik Karbonu Stok Haritası
hazırlanmıştır.

301