Page 218 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

ÇŞİDB tarafından İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Gaziantep, Bursa, Ordu, Ankara, Trabzon, Antalya Bü-
yükşehir Belediye Başkanlıklarına Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönet-
meliği kapsamında hafriyat atıklarının denetimi ve idari yaptırım kararını verme konusunda Çev-
re Kanunu’nun 12 nci maddesi gereğince yetki devri yapılmıştır.

Ç.3. Ambalaj Atıkları

Türkiye’de de değişen tüketim alışkanlıkları, nüfus artışı, yükselen hayat standardı, ambalajlı ürün
satışındaki artış ile birlikte atık kompozisyonu da değişmektedir. Genel olarak bakıldığında, atılan
atıkların ağırlıkça %30’unu, hacimce %50’sini ambalaj atıkları oluşturmaktadır.

Atık kompozisyonundaki değişim daha çok atığın içindeki kağıt, karton, cam, plastik, metal gibi
ambalaj atıklarının artması ile sonucunda ortaya çıkmıştır. Satın alınan pek çok ürünün kağıt,
metal, cam ve plastik ambalaj malzemesi içinde sunulduğu dikkate alındığında, atıkların kay-
nağında ayrı toplanarak bu malzemelerin ekonomiye tekrar kazandırılması atık yönetiminde
önemli bir adım oluşturmaktadır.

Türkiye’de atıklar içinde önemli bir yer tutan ambalaj atıklarının yarattığı çevre kirliliğinin azaltıl-
ması ve bunların yeniden ekonomik değer haline getirilebilmeleri için, gerekli hukuki ve teknik
düzenlemeler yapılmış ve 1991 yılından beri daha dar bir kapsamda yürürlüğe konulan mevzuat,
1994/62/EC sayılı Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Direktifinin uyumlaştırılması ile bir-
likte 2005 yılında uygulanmaya başlanmıştır. Ambalaj atıklarının belirli bir yönetim sistemi içerisin-
de kaynağında ayrı biriktirilmesi, toplanması, taşınması, ayrılması ve geri dönüşüme yönelik hukuki,
idari ve teknik esaslar ÇŞİDB’nca 26/06/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği (AAKY)” ile belirlenmiştir.

AAKY, “Ambalaj atıkları, Sıfır Atık Yönetmeliği hükümleri esas alınarak sıfır atık yönetim sistemi
uygulamalarına ve İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planlarına uygun olarak toplanır.” hükmü yer al-
makta olup geri kazanılabilir nitelikteli atıkların Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında yönetimi sağ-
lanmaktadır.

Çevrenin korunması ve geliştirilmesi ana amacı ile düzenlenen Yönetmelik ile;

y Ambalaj atıklarının öncelikle yeniden kullanılması, geri dönüştürülmesi, geri kazanılması ve/
veya enerji kaynağı olarak kullanılması sureti ile bertaraf edilecek atık miktarının azaltılma-
sının esas olduğu belirtilmiş,
y Ambalaj atıklarının Sıfır Atık Yönetmeliği hükümleri esas alınarak sıfır atık yönetim sistemi
dâhilinde toplanması, ambalaj atıklarının geri kazanımında öncelikle maddesel geri dönüşü-
mün esas alınması, geri kazanılabilir nitelikli ambalaj atıklarının düzenli depolama tesislerine
gönderilmemesi, düzenli depolama tesisleri tarafından da geri kazanılabilir nitelikli ambalaj
atıklarının kabul edilmemesine yönelik düzenleme yapılmış,
y Plastik poşetler ve diğer tek kullanımlık ambalajlar başta olmak üzere ambalajların üretimi ve
tüketiminde çevresel risklerin azaltılmasına yönelik düzenleyici tedbirlerin alınması, amba-
lajların üretiminde temiz ürün ve teknolojiler geliştirilmesi hususunda düzenleme yapılmış,

y Genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi kapsamında ambalaj üreticilerinin, ambalajlı ürün
piyasaya sürenlerin ve satış noktalarının görev ve yükümlülükleri belirlenmiş, ambalajların
sahip olması gereken asgari şartlar ile bu ambalajlara yönelik işaretleme-etiketleme zorun-

217