Page 215 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

israfı önlenebilmektedir. Böylece, birincil hammaddenin çıkarılması için enerji yoğun aktivitelere
ihtiyaç kalmayacak ve geri dönüştürülebilir atıkların yakılması veya düzenli depolama sahaların-
da bertaraf edilmesi önlenerek karbon emisyonları azaltılacaktır. Buna ek olarak geri dönüştü-
rülmüş malzemelerin hammadde olarak kullanıldığı üretimde ve lojistikte enerji verimliliği üst
noktalarda uygulanmaktadır.

Konu ile ilgili yasal mevzuatın bütünü; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Beledi-
yesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Atık Yönetimi Yönetmeliği, Sıfır Atık Yönetmeliği, Atık-
ların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Kontrolü
Yönetmeliği, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik, Atık Ön İşlem Ve Geri Kazanım Tesislerinin
Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, Atık Getirme Merkezi Tebliği, Atıktan Türetilmiş Yakıt, Ek Yakıt
ve Alternatif Hammadde Tebliği, Kompost Tebliği, Mekanik Ayırma, Biyokurutma, Biyometani-
zasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliği oluşturmaktadır.

Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan 2003/8 No’lu Genelge ile il genelinde böl-
gesel işbirliği yapabilecek belediyeler ve alternatif entegre atık yönetim tesisleri için yer belir-
lenmesi, düzensiz (vahşi) döküm alanlarının ise kapatılarak rehabilite çalışmaları başlatılmıştır.

Entegre atık yönetim tesisleri için yer seçimi önemli sorunlardan biri olarak göze çarpmaktadır.
Aynı bölgede çok sayıda yerel yönetim biriminin bulunması diğer altyapı hizmetlerinde oldu-
ğu gibi atık yönetim hizmetlerinde de işbirliğini zorunlu kılmaktadır. Yeni yasal düzenlemelerle
teşvik edilen mahalli idare birlik modeli uygulamaları, yerel düzeydeki çevresel hizmetlerin ger-
çekleştirilmesini kolaylaştırıcı bir yapı olarak dikkat çekmektedir. Benzer çevre sorunlarıyla karşı
karşıya bulunan belediyelerin ortaklaşa kurdukları birliklerin uygulamaları, zamanı ve finansman
kaynaklarını daha verimli kullanmak açısından önemli olmaktadır.

Bu çerçevede, mahalli idare birlikleri tarafından yürütülen atık yönetim projelerinin arttığı görül-
mektedir. Ayrıca, bölgesel kalkınma politikaları kapsamında, bölgesel ölçekli çevre sorunlarının
çözülmesinde de hizmet birlikleri modellerinin kullanılması öngörülmektedir. Nitekim AB des-
tekli bölgesel kalkınma projelerinde hizmet birliklerinin kurulması tavsiye edilmektedir.
Türkiye’de toplanan belediye atığı miktarı, 2022 yılı için 30,283 milyon ton/yıl’dır.

Çizelge 69 Belediye Atık Miktarları (TÜİK, 2024)

Yıllar Toplanan Atık Miktarı (1.000 ton/yıl)
2016 31.584
2018 32.209

2020 32.324
2022 30.283

Türkiye’de atıklar önceki yıllarda genellikle kontrolsüz bir şekilde düzensiz döküm alanlarına dö-
külmekte iken, günümüzde hızla düzenli depolama alanları inşa edilmekte ve işletmeye alın-
maktadır. İlgili mevzuata uygun olarak kurulmuş düzenli depolama tesislerini de içeren entegre
atık yönetim tesislerine belediye atıklarının gönderilmeye başlanmasını müteakip ilgili yerel yö-
netim tarafından düzensiz döküm sahalarına atık dökümünün durdurulması ve rehabilitasyon
projelerine uygun olarak rehabilite edilmesi gerekmektedir. Yerel yönetimlerce rehabilitasyon
projelerinin hazırlanması çalışmaları ve bahsi geçen rehabilitasyon projelerinin uygulanması ça-
lışmaları devam etmektedir.

214