Page 217 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

ması yapılabilmektedir.Yerel yönetimlerin atık yönetimi yatırımları yapması ve bu anlamda çev-
resel yükümlülüklerini yerine getirmeleri amacıyla 2018 yılından itibaren yerel yönetimlere hibe
desteği sağlanmaktadır.

Resmi İstatistik Programına göre Atık Bertaraf ve Geri Kazanım Tesisi Sayıları ve Belediye Atık İs-
tatistikleri TÜİK tarafından yayımlanmaktadır. (https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Atik-Is-
tatistikleri-2022-49570 )

Ç.1.1 Belediye ve Biyobozunur Atıkların Yönetimi

Türkiye’de belediye atıklarının işlendiği atık işleme tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya
işlettirmek belediyelerin sorumluluğuna verilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanununun 11’inci madde-
sine göre Büyükşehir Belediyeleri evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek
veya işlettirmekle yükümlüdürler. Türkiye’de 30 Büyükşehir Belediyesi, 51 İl Belediyesi, 922 ilçe
Belediyesi ve 390 Belde Belediyesi olmak üzere toplamda 1.393 belediye bulunmaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi ve 5393 sayılı Belediye Kanunlarına göre; yerel yönetimler, ilgili
mevzuat doğrultusunda oluşan atığın planlaması, yönetimi ve izlemesinden sorumludur. Büyük-
şehir belediyeleri, atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç
atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hiz-
metleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi
ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işlet-
mek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili
gerekli düzenlemeleri yapmak ile sorumludur. Büyükşehir Belediyeleri dışındaki ilçe belediyeleri
ise evsel nitelikli atıklarını kaynağında toplamak ve aktarma istasyonlarına ya da bertaraf saha-
larına taşımakla yükümlüdür.

Diğer taraftan yerel yönetimler gerek teknik, kurumsal ve finansal açıdan yeterli olmamaları ve
gerekse atık yönetim sistemlerinin daha etkin ve mali açıdan uygun yürütülebilmesini teminen
büyükşehir olmayan yerlerdeki belediyeler atık toplama ve bertaraf hizmetlerini 26.05.2005 ta-
rihli ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununa uygun olarak birlik modelleri çerçevesinde de
yürütmektedir. Türkiye’de bu alanda faaliyet gösteren birlik sayısı 65’dir.

Ç.2. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları

Türkiye’deki yasal mevzuata baktığımızda, hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını belirle-
mek, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. Maddesinin (i) bendi ile büyükşehir beledi-
yelerine ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (o) bendi ile belediyelere verilmiştir.
Bunun yanın sıra, hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek şe-
kilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması,
değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken ge-
nel kuralları içeren “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” 18 Mart
2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Çevre Kanunu’nun 12 nci maddesi gereğince toplama, taşıma, geçici biriktirme, depolama, geri
kazanım konularında denetleme ve ceza kesme hususlarında belediye başkanlıklarına yetki ve-
rilebilmektedir.

216