Page 154 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

B.9. Türkiye’de Ozon Tabakasını İncelten Maddeler (OTİM) ve Florlu Sera
Gazlarının Yönetimine İlişkin Çalışmalar

Ülkemizin 1991 yılında taraf olduğu Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi ve
Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü ile ilgili ulusal ve uluslararası çalış-
malar ÇŞİDB koordinasyonunda yürütülmektedir.

Türkiye, Montreal Protokolü’nün tüm değişikliklerini kabul etmiştir ve Protokol’ün uygulanması
için Montreal Protokolü kapsamında Çok Taraflı Fon’dan (MLF) fon almaktadır. Türkiye, 197 ülke-
nin taraf olduğu Montreal Protokolünü başarıyla uygulayan ülkeler arasında yer almaktadır.

7 Nisan 2017 tarih ve 30031 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ozon Taba-
kasını İncelten Maddelere İlişkin Yönetmelik kapsamında ÇŞİDB tarafından, ülkemizde üretimi
bulunmayan bu maddelerin ithalatları kontrol altına alınarak kullanımları sonlandırılmaktadır.
Her yıl azaltılarak belirlenen ithalat kotası çerçevesinde OTİM’lerin ülkeye girişine izin verilmekte
olup ithalat aşamasından ülke içerisinde ki servis aşamasında kullanımına kadar ÇŞİDB elektro-
nik takip sistemiyle takip edilmektedir.

Ülkemiz Montreal Protokolü taahhütleri gereği kotalı olarak ithaline izin verilen ozon tabakasını
incelten maddelerin miktarı, Montreal Protokolü kapsamında uygulanan aşamalı sonlandırma
programı dahilinde 2009’da 13.200 tondan 2019’da 200 tona, 2020 ve 2021’de ise 100 ton, 2022,
2023 ve 2024 yıllarında ise 50 tona düşürülmüştür. Yıllara sari OTİM’lerin tüketimi aşağıdaki gi-
bidir. Hidrokloroflorokarbon (HCFC) olarak bilinen bu gazların ithalatı 1./1./2025 tarihi itibariyle
sonlanacaktır.

Grafik 28 Türkiye’de Ozon Tabakasını İncelten Maddeler (OTİM) Tüketimi (İDB, 2024)

500
400
300
200
100
0
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Ülkemiz de 10 Kasım 2021 tarihinde Montreal Protokolü’ne gelen Kigali Değişikliği’ni kabul et-
miştir. Bu doğrultuda Türkiye, Kigali Değişikliği’ne taraf olması ile birlikte diğer taraf ülkeler gibi
hidroflorokarbonların (HFC) üretiminin ve tüketiminin aşamalı azaltımını taahhüt ederek ozon
tabakasını korumaya devam ederken, Montreal Protokolü ve Paris Anlaşması doğrultusunda ik-
lim değişikliğiyle mücadeleye olan katkısını artırmaya devam etmektedir. Uluslararası yükümlü-
lüklerimiz gereği 2024 yılı itibariyle HFC tüketimimizde azaltım yapmaya başlanması ve %10’luk
ilk azaltımın 2029’a kadar gerçekleşmesi beklenmektedir.

153