Page 331 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

Minamata Sözleşmesi

Cıva kaynaklı çevre kirliliğinin küresel ölçekte önlenebilmesine ilişkin çabalara katkı sağlanması
amacıyla Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) liderliğinde “Cıvaya ilişkin Minamata Sözleş-
mesi” hazırlanmıştır.

Minamata Sözleşmesi, cıva kullanılan, salınan ya da yayılan ürünler, prosesler ve endüstriler ve
bunların cıva içeren atıkları için bazı kontrol ve azaltım tedbirlerini içermektedir. Sözleşme kap-
samında, ülkelerin cıva içeren bazı ürünlerin üretim, ithalat ve ihracatını yasaklamaları ve bun-
lara ilişkin atıklarını etkin bir şekilde bertaraf etmeleri, kullanılan cıva miktarını ve salınımlarını
azaltmaya yönelik stratejiler oluşturmaları ve büyük endüstriyel tesislerden kaynaklanan emis-
yonları ve salımları azaltmak için belirli zamanlar dâhilinde yeni açılacak tesislerde Mevcut En İyi
Teknolojileri kullanmaları ve mevcut tesisler için ise belirli bir plan çerçevesinde emisyonlarını
azaltmaları zorunlu hale getirilmiştir.

Türkiye, 2014 yılında Minamata Sözleşmesi’ni imzalamış ve 4 Ekim 2022 tarihinde onay belgesini
başarıyla teslim ederek, Cıvaya ilişkin Minamata Sözleşmesi’nin 138. Taraf Ülkesi olmuştur.

Minamata Sözleşmesi’nin ulusal düzeyde uygulanmasına yönelik Cıva Yönetmeliği Taslağı hazır-
lık çalışmaları devam etmektedir. Türkiye 1980’li yıllardan bu yana ulusal düzeyde Cıva Yönetimi
konusunda adımlar atmaktadır.

Paris Anlaşması

Paris Anlaşması, temel olarak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne dayan-
makta olup Kyoto Protokolü’nün sona erme tarihi olan 2020 sonrası iklim değişikliği rejimini
düzenlemeyi amaçlamaktadır.

Paris Anlaşması; 2020 sonrası süreçte, iklim değişikliği tehlikesine karşı küresel sosyoekonomik
dayanıklılığın güçlendirilmesini hedeflemektedir. Anlaşmanın uzun dönemli hedefi, endüstriyel-
leşme öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklık artışının 2°C’nin olabildiğince altında (mümkünse
1.5 °C seviyesinde) tutulmasıdır. Bu hedefe; fosil yakıt (petrol, kömür) kullanımının tedricen azal-
tılarak ve yenilenebilir enerjiye yönelim sağlanarak ulaşılması gerekmektedir.

“Paris Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun”, 7 Ekim 2021 tarih ve
31621 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Paris Anlaşması’na ilişkin Onay Belgesi ve Ulusal Be-
yanımız ise 11 Ekim 2021 tarihinde Anlaşma Depoziteri olan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne
tevdii edilmiştir. Türkiye, Paris Anlaşması’nı 2016 yılında imzalamıştır.

Barselona Sözleşmesi

Birleşmiş Milletler (BM) Çevre Programı’nın (UNEP) 1974 yılında kurduğu “Bölgesel Denizler Prog-
ramı” kapsamında Akdeniz’in korunmasının öncelikli hedefleri arasına dâhil edilmesi kararı,
Akdeniz’e kıyıdaş ülkelerin ve AB’nin katılımıyla, Akdeniz Eylem Planı’nın (MAP) 1975 yılında
oluşturulmasıyla sonuçlanmıştır. MAP çerçevesinde yürütülecek faaliyetlerin hukuki temelini

330