Page 330 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

Türkiye - UNEP ilişkileri sorunsuz bir şekilde yürütülmektedir. 20 ülke grubu (G-20), uluslararası
sistemde başlıca gelişmiş ülkeler ile yükselen ekonomilerin küresel ekonomik karar alma süreç-
lerinde daha fazla temsil edilmesi ve uluslararası mali sistemin daha istikrarlı bir yapıya kavuş-
turulması için kurulmuştur. G-20, 19 ülke, Avrupa Birliği ve Afrika Birliği’nin katılımıyla oluşan bir
platformdur. Uluslararası iş birliği, ekonomi ve finans konularına odaklanan en önemli platform-
lardan biridir.

Ülkemiz tarafından küresel ekonomiyle yakından bağlantılı kalkınma, ticaret, enerji, iklim deği-
şikliği, gıda güvenliği, yoksulluk ve yolsuzlukla mücadele gibi konuların G-20 gündeminde yer
alması desteklenmektedir. ÇŞİDB çevre, iklim değişikliği ile ilgili yurt dışında gerçekleştirilen top-
lantı, çalıştay ve faaliyetlere katılarak uluslararası platformlarda ülkemiz temsil edilmektedir.

G.3.2.Taraf Olunan Uluslararası Çevre Sözleşmeleri, Anlaşmaları, Protokoller

Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirliliği Sözleşmesi ve EMEP Protokolü

Birleşmiş Milletler (BM) Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirliliği Sözleşmesi (UMSHKS) 13.11.1979 ta-
rihinde yürürlüğe girmiş olup Türkiye sözleşmeye 18.04.1983 tarihinde taraf olmuştur. Sözleşme-
ye taraf 51 ülke bulunmakta olup sekretaryası Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu
(UNECE-BM AEK) tarafından yürütülmektedir.

Sözleşmenin 8 adet protokolü bulunmakta olup ülkemizin 20.12.1985 tarihinde taraf olduğu tek
protokol olan Avrupa’da Hava Kirleticilerin Uzun Menzilli Taşınımının İzlenmesi ve Değerlendiril-
mesi İçin İşbirliği Programının Uzun Dönemli Finansmanı (EMEP) Protokolüdür.

EMEP Protokolü kapsamında yıllık olarak hava kirleticileri emisyon envanteri raporlaması ÇŞİDB
tarafından 2012 yılı itibarıyla gerçekleştirilmektedir. EMEP/Avrupa Çevre Ajansı tarafından hazır-
lanan kılavuz kapsamında seçilen hava kirleticileri için emisyon toplamları EMEP/Avrupa Çevre
Ajansı tarafından hazırlanan kılavuz kapsamında; seçilen hava kirleticileri olarak, PM , PM , NOx,
10 2,5
SO , NMVOC, NH , CO, seçili ağır metaller için emisyon toplamları kiloton (kton) biriminden he-
2 3
saplanmaktadır. Raporlamamız; Emisyon Envanteri ve Projeksiyonlar Görev Gücü (TFEIP) tara-
fından 2013 ve 2015 yıllarında ödüle layık görülmüştür.

Her yıl anılan sözleşme ve protokol kapsamında “Ulusal Hava Kirleticileri Emisyon Envanteri”
raporlaması BM Sekretaryasına ve Avrupa Çevre Ajansı’na gönderilmektedir. 2016 yılı itibarıyla
ÇŞİDB tarafından raporlaması yapılan hava kirleticileri arasında yer alan dolaylı sera gazları emis-
yon hesapları, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi gereğince TÜİK tarafından koordineli şe-
kilde hazırlanan sera gazları raporlamasında kullanılmaktadır.

Her yıl raporlanan emisyon envanteri, ülkelerin yıllık, aylık ve günlük hava kalitesi konsantras-
yonlarında da bir tahmin aracı olarak kullanılmaktadır. Hava kalitesi modellemesi ile bu tahmin
olarak hesaplanan emisyon envanterinin; ülkenin sektörel aktivite verilerine dayanılarak ve me-
teorolojik koşullar ile birlikte foto kimyasal reaksiyonları ve bu reaksiyon sonuçları sayısal değer-
lere göre görselleştirilebilmektedir. Böylece gerektiğinde belirli iyileştirilmelere olanak sağlaya-
cak teknik ve bilimsel çalışmalar yapılarak mevzuat ihtiyacı da ortaya konulabilmektedir.

329