Page 272 - 7.turkiye_cevre_durum_raporu-20251219134410

Grafik 58 2007-2023 Yılları Arasındaki Biyokaçakçılık Vakalarına Konu Olan Canlı Gruplarının Dağılımı (TOB, 2024)
30 28
25 22
20 18 16
Vaka Sayısı 15 6 5 4 4
10
5
0 2 2 2 2 1 1 1 1 1
Diğer Bitkiler Diğer Böcekler Salep(Orkide) Semender Trüf Mantarı Diğer Hayvanlar Kaplumbağa Salyangoz Kertenkele
Diğer Soğanlı /Yumrulu Bitkiler Kültür Bitkilerinin Yabani Akrabaları Mikro-organizma, Tek Hücreli Canlı veya Genetik Materyal İçerebilecek Örnekler
Kuşlar Kelebek Yılan Balık Kurbağa

Canlı Sayısı

Biyolojik Çeşitliliğe Dayalı Geleneksel Bilginin Kayıt Altına Alınması Projesi

2017 yılında “Gelenekten Geleceğe Bi’YOLojik Çeşitlilik” sloganıyla yola çıkan “Biyolojik Çeşitliliğe
Dayalı Geleneksel Bilginin Kayıt Altına Alınması (BGB) Projesi” Cumhuriyet tarihinde bir “ilk” ola-
rak hayata geçirilmiş ve 2023 yılı sonunda tamamlanmıştır. Bu proje ile halkın tabii biyolojik kay-
naklardan faydalanarak geliştirdiği ilaç, maya, boya gibi geleneksel ürünlere ilişkin bilgiler der-
lenmekte ve kısıtlı erişime tabi olacak olan “Biyolojik Çeşitliliğe Dayalı Geleneksel Bilgi Yönetim
Sistemi (BGBYS)”nde kayıt altına alınarak korunmaktadır.

Bu sistemin oluşturulmasındaki temel hedef genetik kaynaklarımız ve bağlantılı geleneksel bil-
giye dayalı fikri mülkiyet haklarının korunmasıdır. Sistem, ülkemizin biyolojik çeşitliliğine dayalı
geleneksel bilgiler kullanılarak elde edilen ürünlerin patentinin yabancılar tarafından alınmasını
önlemek /yanlış edinilen patent haklarının düşmesini sağlamak için etkin ve önemli bir araç ola-
rak kullanılabilecektir. Diğer taraftan sistem, ülkemiz araştırmacılarının % 100 yerli ve milli im-
kânlarla ürünler geliştirebilmesi amacıyla gerçekleştirecekleri AR-GE faaliyetleri için zengin bir
dayanak sağlayacaktır.

2019 yılında kurulan ve 2020 yılında aktif veri girişine başlanmış olan BGBYS’de Cumhuriyet dö-
nemi ülke literatürünün toplanmasına ilaveten, saha çalışması yapılan illerden yeniden literatür
verileri toplanarak bahse konu sisteme dahil edilmektedir. Sistemde saha ve literatürden elde
edilmiş olmak üzere, biyolojik çeşitliliğe dayalı geleneksel bilgi (BGB) ye ilişkin yaklaşık 118.000
veri kayıt altına alınmıştır. Kayıt altına alınan verilerden %86 sı bitki genetik kaynakları, %12 si
hayvan genetik kaynakları, %2 si ise mantar genetik kaynakları ile bağlantılıdır.

E.3. Korunan Alanlar

Türkiye’de koruma faaliyetleri; özel çevre koruma bölgesi, millî park, tabiat parkı, tabiatı koruma
alanı, tabiat anıtı, yaban hayatı geliştirme sahası, muhafaza ormanları, tohum meşcereleri, tohum
bahçeleri ve gen koruma alanları, tarım işletmeleri, doğal ve arkeolojik sit alanları, sulak alanlar ve
biyosfer rezerv alanları gibi farklı statülere sahip alanlarda yürütülmektedir. Doğal Sit Alanı, Özel
Çevre Koruma Bölgeleri, Millî Park, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Sulak Alan, Tabiat Parkı, Tabiatı
Koruma Alanı, Muhafaza Ormanı ve Tabiat Anıtı Türkiye’de Korunan Alanları oluşturmaktadır.
271